HET PORTUGEES OORLOGSSCHIP

Wetenschappelijke naam: Physalia physalis
Frans: Physalie ou Galère portugaise
Nederlands: Portugees oorlogsschip 

De aanwezigheid van de Physalia physalis of het Portugees oorlogsschip in de Noordzee is uitzonderlijk. Begin maart 2020 spoelde een exemplaar aan in Raversijde.

Het Portugees oorlogsschip is geen echte kwal, maar een siphonophora, een kolonie van individuele poliepen. Ze drijft op het zeeoppervlak door middel van een met lucht gevulde vlotter en is uitgerust met zeer stekende tentakels, die tot wel 40 meter lang kunnen worden. Deze tentakels kunnen afbreken en wegdrijven op de golven, waar ze moeilijk zichtbaar zijn voor zwemmers. Zelfs dood en gestrand kunnen de intacte tentakels nog steeds irriterend zijn.

Het bovenste gedeelte meet een 20-tal cm. Vanop afstand lijkt het op een langwerpige en doorschijnende ballon met roze en blauwe reflecties. Bovenaan de bal is een kuif, die lijkt op een sluier.

De Physalia physalis komt voornamelijk voor in tropische en subtropische zeeën, maar kan door de wind over lange afstanden worden meegevoerd. Haar aanwezigheid is dan ook al gerapporteerd aan de zuidwestkust van Engeland en Aquitaine in het zuidwesten van Frankrijk.

Contact met het Portugees oorlogsschip zorgt onmiddellijk voor intense pijn, gestriemde huid en jeuk. Er kunnen zich blaren vormen en de letsels laten soms gepigmenteerde littekens na (bruine vlekken).

Na 15 minuten tot een uur kunnen algemene symptomen van verschillende ernst optreden: misselijkheid, braken, snelle hartslag, pijn in de borst en de buik, moeite met ademhalen, pijn in de spieren en gewrichten, malaise, duizeligheid, koorts.

Een allergische reactie is ook mogelijk.

Het Portugees oorlogsschip is een beruchte- en gevreesde kwal rond de warmere oceanen in de wereld. Hoewel dit type kwal eigenlijk officieel geen kwal is, wordt het toch vaak met de kwallen geassocieerd. Het is namelijk een kolonie van honderden holtedieren die poliepen genoemd worden.

Samenstelling

De poliepen waaruit een Portugees oorlogsschip bestaan leven samen onder een ‘gevulde blaas’. Binnen die blaas heeft elk poliep een andere taak. Een voorbeeld van één van die taken is bijvoorbeeld voedsel vangen en/of voortplanting. De kwal heeft gemiddeld genomen een lichaam van ongeveer 9 tot 35 cm. Daarbij komt dat de tentakels tot wel 30 meter lang kunnen worden(!)

Leefgebied

Het Portugees Oorlogsschip komt niet voor in de Noordzee. De Noordzee is te koud om te overleven voor dit type kwal. Je zult deze kwallen met name aantreffen rond de exotische gebieden van de wereld, rondom de evenaar.  In de warmere zeeën zoals de Atlantische oceaan en de Indische oceaan komt de kwal het meest voor. Over het algemeen komt de kwal niet dichtbij de kust, maar het kan toch gebeuren dat er eentje aanspoelt. De laatste jaren duiken regelmatig Portugese Oorlogsschepen op in de Middellandse zee.

Naam

De naam is afkomstig van de ontdekkingsreizigers uit de 16e eeuw, toen Portugal op zee machtiger was dan Engeland en Spanje en de Portugese oorlogsschepen iedereen angst inboezemden.

Is een beet dodelijk?

Een steek van het Portugees Oorlogsschip is niet per definitie dodelijk. Het gevaar zit hem meer in het feit dat het gif van de kwal ervoor kan zorgen dat de spieren van een mens verlamd kunnen raken. Als dat met de hartspier gebeurt, ontstaat een hartaanval. Dit kan uiteraard ook met andere spieren gebeuren.

Het Portugees oorlogsschip (wetenschappelijke naam: Physalia physalis) is een staatkwal die voorkomt in de warmere zeeën. Het is geen echte kwal, maar een complexe kolonie van honderden poliepen van vier typen.

Eigenschappen

Het Portugees oorlogsschip bestaat uit vier typen poliepen. Iedere poliep heeft zijn eigen taak.

• pneumatofoor: Naast het lichaam, dat gemiddeld 9 tot 35 cm groot is, heeft het een gasblaas, dat als 'zeil' dienstdoet. Dit zeil, dat in feite een poliep is, kan met lucht gevuld worden als het dier aan de oppervlakte moet blijven, en kan bij gevaar leeglopen waardoor het dier onderduikt. Ook kan dit zeil in een bepaalde hoek gedraaid worden, zodat het organisme invloed kan uitoefenen op de richting waarin het zich beweegt. Zelfs schuin tegen de wind in voortbewegen (laveren) is mogelijk.
• dactylozoïden: het Portugees oorlogsschip kan 15 tot 50 meter lange tentakels ontwikkelen die de prooi, vooral kleine vissen, vangen en verlammen.
• gastrozoïden: de spijsverteringspoliepen. De tentakels vangen de prooi en spuiten die in met gif zodat het verlamd/verdoofd raakt, waarna deze naar de gastrozoïden getransporteerd wordt.
• gonozoïden: de voortplantingspoliepen.

Voortplanting

Elk Portugees oorlogsschip kent twee stadia: dat van een drijvende groep poliepen en dat van een kleine, rondzwemmende meduse, die lijkt op een kwal. Dit is het geslachtsrijpe stadium, waarin het dier zowel eitjes als sperma maakt. Het ontwikkelt zich als een kleine bult op een van de voortplantingspoliepen die aan de blaas hangen, tot het losbreekt om een drijvende larve te worden. Dit begint als één poliep, maakt er meer en wordt zo een volledige kolonie.

Vijanden

De natuurlijke vijanden van het Portugees oorlogsschip zijn de lederschildpad en de verschillende soorten zeeslakken, die immuun zijn voor het gif en de dieren op hun menu hebben staan. Ook worden ze vaak opgevist en dit is cruciaal voor de visserij, omdat het alle vissen doodt die de tentakels aanraken. De vissen zijn onbruikbaar en moeten worden weggegooid.

Gif

Het Portugees oorlogsschip, dat sporadisch in de Noordzee^[2] gesignaleerd wordt, wordt vaak ten onrechte als kwal aangeduid. Dit kan tot een verkeerde behandeling van de beten leiden, aangezien het gif van poliepen van een andere samenstelling is dan dat van een schijfkwal. Het gif doodt meestal niet, maar veroorzaakt wel veel pijn, en eventueel koorts, een shock, en ademhalingsproblemen. Toch overleven sommige mensen een ontmoeting met het Portugees oorlogsschip niet, niet in de laatste plaats door het gevaar in het water in de tentakels verstrikt te raken, verlamd te raken en te verdrinken.

Een tweede kennismaking kan bovendien resulteren in een allergische reactie op het gif. De reactie, een anafylactische shock, is een acute en in principe levensbedreigende allergische reactie op een lichaamsvreemde stof. Hierdoor wordt een hevige immuunreactie van het lichaam op gang gebracht.

Portuguese oorlogschip in het Tayrona National Natural Park

Etymologie

De naam werd in de zestiende eeuw door ontdekkingsreizigers met een dichterlijke vrijheid gegeven. De vorm van het dier doet met een beetje fantasie denken aan de helm die Portugese soldaten toen droegen.

 

Recordhitte in Zuid-Europa, 'Sahara stapt over de Middellandse Zee heen'

Na de extreem hoge temperaturen van de afgelopen tijd in Turkije, Griekenland en Italië, zucht nu ook Spanje onder de hitte. In het zuidwesten was het vandaag ver boven de 40 graden; in Córdoba liep het kwik zelfs op tot 46 graden.

Ook in landen ten zuiden van de Middellandse Zee worden hitterecords gebroken. Deze extreme hitte zal vermoedelijk steeds vaker voor gaan komen in het Middellandse Zeegebied, blijkt uit het rapport van het VN-klimaatpanel IPCC deze week.

Het IPCC keek voor het eerst naar regionale verschillen. Niet overal warmt de aarde in dezelfde mate op: rond de Middellandse Zee gaat het sneller dan gemiddeld. Als de uitstoot van broeikasgassen niet snel wordt teruggebracht, zullen temperaturen van boven de 50 graden daar later deze eeuw geen uitzondering zijn, zo staat in het rapport.

"De Sahara stapt als het ware over de Middellandse Zee heen. Landen worden daar steeds heter en droger", zegt Rein Haarsma van het KNMI. Hij is hoofdauteur van het hoofdstuk in het IPCC-rapport waarin het uitgebreid gaat over het gebied rond de Middellandse Zee.

Drie redenen

Er zijn drie hoofdredenen waarom juist die regio vermoedelijk in hoog tempo opwarmt, zegt Haarsma. In droge gebieden kan de temperatuur sneller oplopen. "Het werkt net als bij het menselijk lichaam, dat door te zweten warmte kan kwijtraken. Als in een gebied al weinig water of vocht is, gaat de temperatuur steil omhoog, want dan is dat de enige manier waarmee de grond de warmte kan afstaan." Er ontstaat dan een zogeheten feedback-proces van nog meer uitdroging en verdere opwarming.

Op deze kaart zie je temperatuurmetingen van deze zomer. In Spanje is geen record gemeten, maar dat is nog zeer goed mogelijk:

Daar komt bij, zegt Haarsma, dat in een warmer klimaat natte gebieden natter worden en droge gebieden droger. Dat komt doordat warme lucht meer water kan bevatten. Het vocht verdampt, stijgt op en regent in hetzelfde gebied ook weer uit. "Dat gebeurt dus in gebieden die al nat zijn. De droogte in droge gebieden hangt samen met een stabiele atmosfeer, waarin buien zich niet of moeilijk kunnen ontwikkelen."

Een derde reden is dat droge gebieden naar het noorden opschuiven. "Dat laatste zie je niet alleen rond de Middellandse Zee, maar ook in het Midden-Oosten, waar de temperatuur ook sterk stijgt. Ga je nog verder oostwaarts, dan is daar de Indische Oceaan die een koelend effect heeft."

Spanje beleeft nu een zinderend heet weekend, met uitschieters rond Cordoba en Sevilla tussen de 45 en 47 graden. Zelfs voor Spaanse begrippen is dit extreem heet, zegt correspondent Rop Zoutberg. "De hitte en droogte nemen hier toe. Madrid krijgt mogelijk het klimaat van Marrakesh, in het westen van Marokko. Spanje loopt het risico dat 75 procent van het land later deze eeuw in een woestijn verandert, zeggen experts."

Sevilla riep twee jaar geleden de noodtoestand uit voor het klimaat, om meer maatregelen te kunnen treffen voor de toekomst. "Maar Spaanse milieuorganisaties zeggen dat het met het klimaat sneller gaat dan politici plannen maken", zegt Zoutberg. Toch zijn veel Spanjaarden niet zo bezorgd, valt hem op. "Mensen denken vooral aan de korte termijn. Als ik een goeie strandtent heb in Benidorm, waarom zou ik me dan nu al zorgen maken, is een beetje de houding."

Toch is het volgens Zoutberg al goed zichtbaar dat Spanje kampt met erosie en uitdroging. "Delen van het land worden nu al onleefbaar en ook hier gaat de zee omhoog, maar daar hoor je niemand over. Dat is best raar, want mensen willen straks misschien niet meer op vakantie naar delen van Spanje."

Dat laatste wordt beaamd door Karin van de Wiel van het KNMI. Zij deed onderzoek naar de relatie tussen klimaatverandering en toerisme. Daarvoor keek ze naar een gemiddeld scenario, waarbij de uitstoot van broeikasgassen niet al te veel meer stijgt, maar ook nog niet snel naar beneden gaat. De klimatologische omstandigheden waarbij de meeste toeristen zich prettig voelen zijn: tussen de 18 en 30 graden, niet te veel regen en een niet te grote luchtvochtigheid.

Nederland hotspot

"In een stad als Rome komen dit soort dagen in de zomer duidelijk minder vaak voor", zegt Van de Wiel. "Daar staat tegenover dat er in het voor- en najaar een paar dagen bijkomen. Nederland is zelfs een hotspot van meer gunstige dagen erbij: ruim 25 tegen het eind van deze eeuw."

Maar in Afrika zal het toerisme echt dalen, verwacht ze. "Gemiddeld zijn daar straks vijftig dagen per jaar minder met dit soort gunstige weersomstandigheden."

 

Ontspannen op vakantie? Wij geven je tips om écht goed tot rust te komen

Het hele jaar door heb je hard gewerkt en eindelijk is het zover: je gaat op vakantie!                                                          Maar eenmaal op je tropische bestemming aangekomen, lig je op het strand alsnog te                                                piekeren over dat onbeantwoorde mailtje en of je het gasfornuis wel echt dicht hebt gedraaid.                                                Hoe stop je hiermee en kom je echt tot rust op vakantie?

Om hier achter te komen spreekt Radar met psycholoog Andrea Boeren, werkzaam bij                                                  Mentale Kracht 040: een initiatief van GGz Eindhoven. Boeren schrijft voor Mentale Kracht over psychisch welzijn en mentale veerkracht en behandelde hiervoor ook cliënten met psychische stoornissen als depressies en angststoornissen. Ze vertelt dat het niet kunnen ontspannen op vakantie een onderwerp is dat ze bij veel cliënten terug hoorde komen. 

Hoge eisen en verwachtingen van de vakantie

Twee belangrijke strategieën

Wat je kunt doen voordat je op vakantie gaat

• Kijk naar de andere weken in het jaar

• ‘Gemiddeld hebben mensen zo’n vijf à zes weken vakantie per jaar en de andere 46 of 47 weken zijn we allemaal veel te druk. In die andere weken bouwen mensen enorm veel stress op door al hun verplichtingen als werk, kinderen, het huishouden en een sociaal leven. Die opgebouwde stress moet als het ware worden ‘opgelost’ in die weken, en dat kan niet.’

‘De meeste mensen hebben een heel druk leven en hebben hoge verwachtingen van die twee of drie weken zomervakantie. Mensen verwachten vaak een stressvrije vakantie en stellen hoge eisen, waardoor het uiteindelijk al snel tegenvalt. Zo gebruiken ze onder andere die vakantie om volledig te ontstressen van de rest van het jaar en dat kan niet.’

‘Je lichaam denkt hier namelijk anders over en kan niet plots na 46 weken knallen overgaan op een totaal ander ritme en volledig relaxen. Mensen bouwen het hele jaar door stress op, wat het lichaam niet ineens los kan laten; het zal eerst moeten acclimatiseren. Door op vakantie te gaan verstoor je je ritme, soms heb je ook nog een jetlag en je bent in een ander omgeving. Dit zijn allemaal stressfactoren en je lichaam moet dit verwerken.'

Als het aan Boeren ligt is het probleem van niet kunnen ontspannen op twee verschillende manieren te benaderen. ‘Ik denk dat het van belang is om te kijken wat er de rest van het jaar gebeurt en wat je vooraf aan je vakantie al kunt doen om het aangenamer te maken. Daarnaast kun je natuurlijk ook je vakantie zelf op een bepaalde manier inrichten, wat al begint bij het soort vakantie dat je neemt.’ 

Boeren geeft voor deze strategieën verschillende concrete tips, die we hieronder met je doornemen. 

• 
  
  ‘Hier valt dus enorm veel winst te behalen. Kijk goed hoe je in die andere weken je leven indeelt en waar je meer rust kunt creëren. Op die manier snak je dan ook minder naar die vakantie als het eindelijk zo ver is. Probeer lucht te creëren door andere verplichtingen (vaker) af te zeggen of minder te werken als dat mogelijk is. En zeg niet alleen dingen af, maar zorg er juist ook voor dat je relaxmomenten voor jezelf inplant, bijvoorbeeld door meer te lezen of wandelen of wat voor jou dan ook helpt om te ontspannen.' 
   
• Neem een paar dagen voor en nadat je weggaat vrij
  ‘Dezelfde avond van je laatste werkdag of de dag erna meteen op vakantie gaan, zorgt al meteen voor stress. Je rondt je werk vaak gehaast af, moet last minute je spullen inpakken en hebt niet de tijd om je huishouden nog op orde te maken of te wennen aan een ander ritme en het feit dat je vakantie is begonnen.’
  
  
  ‘Neem in plaats daarvan eerst een paar dagen helemaal vrij, zodat je dan juist even kan ontspannen en alle overige zaken nog kunt regelen die nog gedaan moesten worden. Na die paar dagen kun je dan uitgerust op reis. Doe dit dus ook als je terugkomt, zodat je niet de ochtend nadat je bent teruggevlogen uit een ver oord weer op kantoor moet verschijnen.’ 
   
• Kies een vakantie die bij jou past
  Het allerbelangrijkste volgens Boeren is uiteindelijk te bedenken wat jij nodig hebt op vakantie en hoe jij deze in wil richten. ‘Doe vooral waar je zelf zin in hebt. In onze samenleving ligt toch een druk om op een bepaalde manier op vakantie te gaan. Denk aan de Instagramwaardige vakantie naar Bali. Maar ieder mens heeft zijn eigen prikkelniveau en ontspant op zijn of haar eigen manier.’ 
  
  
  ‘Kies dus een vakantie die bij jou past en laat je niet door andere mensen beïnvloeden. Vakantie is een kostbaar iets en hiervoor moet je juist ruimte voor jezelf durven nemen. En wil niemand wat jij wil, ga dan eens gewoon in je eentje. Vakantie is immers voor jezelf en niet voor de likes op social media.’ 

Concrete tips om te ontspannen op vakantie 

• Probeer in het hier en nu te zijn
  ‘Wat veel mensen misschien herkennen is dat wanneer ze eenmaal op hun strandbed liggen ze beginnen te piekeren. Vervolgens worden mensen boos of balen ze dat ze aan het piekeren zijn, wat het weer erger maakt. Kom je alsnog in deze situatie terecht, probeer dan te accepteren dat je je zo voelt in plaats van je te verzetten tegen de frustratie. 
  
  
  ‘Richt daarnaast je energie op iets anders. Voel bijvoorbeeld de zon op je gezicht, luister naar de kabbelende rivier of de golven van de zee waar je aan ligt. Dit zal het stresssysteem tot rust brengen en brengt je langzaam weer terug naar het moment. Merk je dat je weer afdwaalt? Breng dan je gedachten weer terug naar waar je bent.’ 
   
• Laat je werk echt even voor wat het is
  ‘Laat apparatuur dus thuis, tenzij het echt niet anders kan. Heel vaak denken mensen dat iets niet kan wachten, maar in werkelijkheid is dit vaak wel zo. Maak hierover bovendien ook goede afspraken met je leidinggevende én met de mensen met wie je op vakantie bent. Op deze manier vermijd je ook dat je toch even die laptop erbij pakt en je mail checkt.’ 
   
• Spreek uit hoe je je voelt
  ‘Ik ben echt voorstander van dingen uitspreken, want dit is gezonder dan het op te kroppen. Merk je dus dat je erg bezig bent met werk, dan kun je dit gerust vertellen aan de mensen om je heen. Dit is ook juist goed, omdat je medereizigers dan ook weten hoe jij je voelt en waarom je bijvoorbeeld geïrriteerd kan reageren.’ 
  
  
  ‘Zorg er alleen wel voor dat je deze piekergedachten niet gaat doorspreken met je naasten. Dit helpt het gepieker niet, omdat je er op vakantie niets aan kunt doen en bovendien kan het je medereizigers ook stress bezorgen.’ 

Een hoog verantwoordelijkheidsgevoel zorgt voor stress

Maar waarom kunnen sommige mensen nu wel optimaal genieten van hun vakantie en blijven andere mensen toch piekerend op het strand achter? Volgens Boeren heeft dit vooral te maken met het type mens dat je bent en hoe je karakter in elkaar zit.

‘Ik denk dat dat heel erg te maken heeft met mensen hun persoonlijkheid. Mensen die moeilijk kunnen ontspannen op vakantie hebben vaak een erg hoog verantwoordelijkheidsgevoel. Ook zaken als perfectionisme en de sfeer op je werk spelen hierbij een belangrijke rol.’

Geef ontspanning prioriteit

‘Niet alleen voor deze mensen, maar voor iedereen is het van groot belang om goed je grenzen aan te geven en te weten waar je prioriteiten liggen. Als ontspanning heel belangrijk voor je is, waarom geef je het dan bijvoorbeeld die andere weken in het jaar geen prioriteit? 

‘En ben je nu op vakantie? Houd je aandacht dan echt in het hier en het nu. Merk je piekergedachten op, maar besef je dat je er verder niets mee hoeft te doen en laat ze weer gaan.’ 

 

Coronavirus: 10 tips voor productief thuiswerken

Zo nu en dan een dagje thuiswerken, daar rol je natuurlijk ultra relaxed doorheen met je laptop aan de keukentafel. In je badjas. Met de kat op schoot. En een frisse Heineken 0.0 binnen handbereik om de leftover pizza van gisteren weg te spoelen. Maar goed, die vrijblijvendheid is er nu wel een beetje vanaf mensen. Van opperbaas Rutte moeten we de komende weken massaal vanuit huis werken in de strijd tegen het coronavirus, en dus is het van groot (lands)belang dat je een beetje verantwoord met je nieuwe werksituatie omgaat. Dus hoe doe je dat eigenlijk, productief thuiswerken? Deze 10 tips helpen je op weg om slim vanuit huis te werken.

Sta elke dag op tijd op en het liefst zo vroeg mogelijk

Als je de neiging hebt om op je thuiswerkdag lekker een uurtje (of twee, of drie…) te blijven liggen, doe dit niet! Routine is enorm belangrijk voor je productiviteit en energieniveau, dus probeer altijd rond dezelfde tijd uit bed te stappen. Of je nu wel of niet een uur moet forensen. Als je je lichaam hierop traint zal het steeds makkelijker worden om om te staan. En ja, dat geldt ook voor het weekend.

Vergeet beslist niet te ontbijten

Want een goed ontbijt geeft je de noodzakelijke energie om geconcentreerd en goed thuis te werken. Dit klinkt logisch, maar bij veel mensen schiet deze gewoonte er bij in als je ineens een dag thuis moeten werken. Neem dus even de tijd voor een goed ontbijt. Die laptop kan ook best een half uurtje later aan.

Ontwikkel routine

Het kan onbelangrijk lijken, maar hoe de samenstelling van je dag eruit ziet en met welke taken je de dag begint, heeft een grote invloed. Begin dus met kleine routines om de rest van de dag op schema te blijven.

Doe de belangrijkste taken eerst

Ben je een ochtendmens en dus het productief vóór de middag? Gebruik dan je eerste werkuren om de belangrijkste to do’s af te vinken: schrijven, creatief denken, vormgeven of problemen oplossen. Je concentratie zakt gedurende de dag weg en daarom is het dus slim om de minder belangrijke taken, of de taken die je op de automatische piloot kunt doen, later op de dag te plannen.

Werk in blokken van maximaal 1 tot 2 uur

Het is onrealistisch om te denken dat je gedurende de hele dag je concentratie kan behouden. Met name bij creatieve beroepen. Toch loert het gevaar van de hele dag doorbuffelen, wat de kwaliteit van je werk niet ten goede zal komen. Deel je dag dus slim in en plan in blokken van 1 of 2 uur. Tussen de blokken neem je even een korte pauze. Probeer jezelf voor elk blok een doel te stellen en dit dan ook te halen.

Plan pauzes

Tussen de werktijd door kan je even inloggen op Twitter en Facebook, wat Youtube-filmpjes kijken of enkele huishoudelijke taken doen. Binnen sommige bedrijven noemen ze dit moment ook wel ‘Google time’. Zo blijven er geen uitvluchten over om je concentratie tijdens de ‘werktijd’ te onderbreken. Daar heb je immers je pauzes voor gepland.

Plan sporten

Voor wie thuis werkt, staan de uren niet vast en is het dus ook gemakkelijk om je dag net even wat anders in te delen dan normaal. Een slachtoffer van werken is vaak sporten. Terwijl dit juist zorgt voor een heldere geest en energie! Kies daarom ook een vast tijdstip op de dag voor je sportsessie (of in de week) en houd je aan dat moment. Sport je graag ‘s morgens na de eerste twee uurtjes werk? Dan kan het je zeker helpen om alvast je sportkleren aan te doen.

Zorg voor de lunch

Bereid je voor op de lunch. Is de koelkast leeg? Dan moet je eerst nog beslissen wat je graag zou willen eten, waar je het gaat halen en dit dan ook effectief nog doen. Tegen de tijd dat je terug thuis bent en klaar bent om te beginnen is er teveel tijd verloren gegaan. Denk hier dus vast over na in de dagen vóórdat je thuis aan de slag gaat.

Verander van omgeving

Verandering van spijs doet eten. Het kan daarom geen kwaad om op zoek te gaan naar een ander “rustig plekje” om te werken. Normaal gesproken kan je daarvoor naar een plaatselijk koffietentje, maar dat is in deze corona-tijden helaas geen optie. Wat je wel kunt doen is in je eigen huis een alternatieve werkplek zoeken. Ruil je thuiskantoor (hoe comfortabel ook) gewoon eens een uurtje in voor de keukentafel. Of ga met je laptop een half uurtje de tuin in als het weer dat toelaat. Zo houd je de dagen afwisselend, en af en toe een nieuwe omgeving prikkelt de creativiteit enorm. Maar wat je ook doet, zoek géén drukke plekken buiten de deur op, aangezien grote groepen mensen het verspreidingsrisico van het coronavirus vergroten.

Stop op tijd

Ben je niet meer tevreden met de resultaten of ben je moe? Probeer dan op tijd te stoppen, zodat je de volgende dag weer met een fris hoofd kan beginnen. Het gevaar van thuiswerken is namelijk dat je te lang doorwerkt. Maak de dagen daarom niet te lang, en hou je aan de vooraf vastgestelde uren.

Tot slot nog een tip als je langere tijd verplicht thuis zit vanwege de corona-uitbraak: brengt structuur aan in je dagen. Dit zal je verreweg het beste helpen om productief, energiek en gemotiveerd te blijven. Uiteraard kan het gebeuren dat er iets tussendoor komt. Dus probeer je werkblokken dan ook als individuele stukken te zien die je makkelijk kan invullen met andere afspraken, of kunt opschuiven. De sleutel ligt vaak in het goed plannen van de dag.

Ontspannen als een baas: zo haal je het meeste uit je vakantie

 

Ontspannen als een baas: zo haal je het meeste uit je vakantie

            Na anderhalf jaar vol onzekerheid en stress, voelt de vakantie belangrijker dan ooit. Maar hoe kom je nou echt even los van alle drukte, wil journalist Franke van Hoeven weten. Maakt het uit waar je heengaat? En hoe vind je balans tussen avontuur en ontspanning? “Ons brein is niet meer gewend aan prikkels. Doe rustig aan.”

Ik snak naar vakantie, meer dan ooit. Ik wil musea bezoeken, elk terrasje te pakken dat ik maar kan vinden, bij het zwembad te liggen met een goed boek. Ik heb ernstig behoefte aan mooie dorpjes om door te slenteren, aan een andere taal, andere geuren. Na een pittig coronajaar van werken op de momenten dat het kon, homeschoolen, sociale onthouding en proberen positief te blijven met al het negatieve nieuws om me heen, wil ik met veel frisse energie een nieuwe start te maken na de zomer. Mijn huis is opgeruimd en elke dag kijk ik met samengeknepen billen naar de Europese reisregels, want ik wil echt héél graag weg.

Hoe komt dat, dat de komende vakantie extra belangrijk voelt? En zijn er nog dingen waarmee we rekening moeten houden om écht goed bij te tanken van dit krankzinnige jaar? Ik vroeg het drie deskundigen.

Na anderhalf jaar vol onzekerheid en stress, voelt de vakantie belangrijker dan ooit. Maar hoe kom je nou echt even los van alle drukte, wil journalist Franke van Hoeven weten. Maakt het uit waar je heengaat? En hoe vind je balans tussen avontuur en ontspanning? “Ons brein is niet meer gewend aan prikkels. Doe rustig aan.”

Ik snak naar vakantie, meer dan ooit. Ik wil musea bezoeken, elk terrasje te pakken dat ik maar kan vinden, bij het zwembad te liggen met een goed boek. Ik heb ernstig behoefte aan mooie dorpjes om door te slenteren, aan een andere taal, andere geuren. Na een pittig coronajaar van werken op de momenten dat het kon, homeschoolen, sociale onthouding en proberen positief te blijven met al het negatieve nieuws om me heen, wil ik met veel frisse energie een nieuwe start te maken na de zomer. Mijn huis is opgeruimd en elke dag kijk ik met samengeknepen billen naar de Europese reisregels, want ik wil echt héél graag weg.

Hoe komt dat, dat de komende vakantie extra belangrijk voelt? En zijn er nog dingen waarmee we rekening moeten houden om écht goed bij te tanken van dit krankzinnige jaar? Ik vroeg het drie deskundigen.

Waarom is rust zo belangrijk?

"Veel mensen luisteren niet goed naar de signalen van hun lichaam. Dat komt omdat we voor een groot deel op dopamine leven. 'We moeten verder op de weg terug', zei een joodse rabbi ooit, maar wij denken: we moeten verder op een nieuwe weg en aan het eind staat een pot met goud en als-ie er niet staat, moeten we nóg harder rennen. Dat komt omdat dopamine een instant beloning oplevert. Zelfs iets afstrepen op je todo-lijst geeft een kick. Dopamine werkt verslavend, maar het maakt je hoofd moe. Het gevolg is dat je minder compassie en vreugde voelt. Je hersenen kunnen minder goed archiveren en het levert een vals gevoel van controle op. Je denkt dat je nóg harder moet werken om je goed te voelen en je komt komt dan in een vicieuze cirkel terecht. Je kunt de cirkel doorbreken door op een goede manier rust te nemen en rust nemen kun je leren."

Gaat komende zomer anders zijn dan andere zomers, na deze intensieve periode? En moeten we de vakantie anders aangaan?

"Ik merk dat de verwachtingen dit jaar anders zijn: we willen of helemaal niets of juist méér. Het móét een fantastische zomer worden. De kans van mislukking ligt op de loer. We moeten allemaal onze grenzen opnieuw ontdekken. Soms ontdek je die door er nét overheen te gaan. Wees daarin niet al te streng voor jezelf en ontdek wat jij weer aan kunt."

“'De eerste trede van rust is herademen. De tweede is struikelen'

"Veel mensen denken dat we de afgelopen tijd rustig aan hebben gedaan, omdat we veel thuis hebben gezeten, maar dat is niet zo. We hebben die tijd opgevangen met hard werken en hebben veel tijd online doorgebracht. We hebben wel prikkels gehad, maar op een andere manier. Daarom is die behoeftecheck zo belangrijk. Wil je je terugtrekken? Doe het! Je hoeft niet op een festival te staan. Fomo ligt op de loer, maar doe waar je echt behoefte aan hebt. Als je niet goed weet wat je wilt: doe de eerste vakantiedagen niet veel en kijk eens wat er in je lichaam gebeurt. Wil het bewegen? Wil het liggen? Dat helpt om een keuze te maken die bij je past."

En dan? Hoe rusten we écht uit?

"Verwar rust niet met niets doen. De eerste trede van rust is herademen. De tweede is struikelen, bijvoorbeeld omdat dingen niet gaan zoals je wilt. Dat is een tijd van reflectie. De derde is je diep bemind en verbonden weten, van daaruit reik je vanzelf weer uit. Die tweede fase van struikelen is belangrijk: niet alles hoeft leuk te zijn en deze fase nodigt je uit een stapje dieper te komen en je te verbinden. De vakantie hoeft niet altijd leuk te zijn. We moeten afkicken van de adrenaline. Bewegen helpt. Het zou dus zomaar een zomer kunnen worden waarin je struikelt. Maar liever dat dan dat je doorjakkert richting een burn-out. 'Het wordt een fantastische zomer'? Tja. Laat het vooral een zomer worden waarin je je behoeften serieus neemt."

En dan: terugveren en er beter uitkomen

is stress- en vitaliteitexpert. Hij geeft onder meer training, coaching en counseling om van stress terug te bewegen naar vitaliteit. Hij legt uit hoe we, na die vakantie, weer vitaal aan de slag kunnen en wat daarvoor nodig is.

Hebben we het afgelopen jaar een andere manier stress ervaren het afgelopen jaar, qua werkstress bijvoorbeeld?

"Stress is stress, biologisch gezien komt alle stress uit hetzelfde systeem. Maar de omstandigheden waren heel erg anders. In het normale leven hadden we een scherpe afbakening: om 9:00 uur ging je naar kantoor en om 17:00 uur weer naar huis. Veel van dit soort markeringen in een dag, week, zelfs een jaar, zijn weggevallen. Ons stresssysteem staat op dit moment daarom veel vaker, langer en sterker aan - zodat we ons kunnen aanpassen. We hebben daarmee veel energie verbruikt die we normaal niet zoveel gebruiken."

"We zitten in een geweldig grote crisis, een pandemie. Dat is een abnormale situatie, maar we hebben geprobeerd zo normaal mogelijk door te werken en leven. Zo zijn we in een ongezonde werkcultuur beland waarin we vonden dat alles maar gewoon door kon gaan - in een abnormale situatie. Dat leidt tot 'opgestapelde stress' en dat is een groot risico voor ná de crisis."

Gaan we de effecten van die abnormale situatie voelen op vakantie?

"We hebben ons structureel moeten aanpassen. Dat aanpassingsvermogen hebben we kunnen putten uit onze reserve-energie. Wat we het afgelopen anderhalf jaar meer gevoeld hebben, is onder andere het stresshormoon cortisol. Als cortisol chronisch aanwezig is op hoog niveau in je lijf, onderdrukt het ontstekingen. Ontstekingen zijn signalen van het lichaam om rustiger aan te gaan doen en te herstellen, maar cortisol onderdrukt dat signaal. Als je voor het eerst weer écht gaat ontspannen, laat je als het ware ‘de klep’ los van deze opeenstapeling van achterstallig onderhoud. Dan komen die ontstekingen 'plotseling' weer naar boven. Houd er rekening mee dat je je niet lekker kunt voelen, of je 'vreemde' klachten of pijntjes merkt, zoals dat je huidklachten, hoofdpijn. Misschien wordt je zelfs ziek."

Zijn een paar weken vakantie dan wel genoeg om die uitgeputte batterij op te laden?

"Ons zenuwstelsel is zo’n enorm zelfregulerend en zelf organiserend systeem dat alles wat je nu niet kunt verwerken, later wordt verwerkt. Als ons organisme zich veilig voelt, voert het spontaan achterstallig onderhoud uit. Je kunt dat mooi zien aan gedrag van mensen: zodra we ons veilig en wellicht wat verveeld voelen, gaan we opruimen in huis. Dat is een weerspiegeling van wat lichaam en geest ook heel graag willen doen wanneer we échte rust ervaren. Dat is een impuls om onszelf weer op te bouwen voor een nieuwe periode van inspanningen en uitdagingen. Een fijne omgeving helpt daarbij, omdat onze omgeving zo ook rust en steun geeft aan ons herstelproces. Dan kun je vervolgens in een paar weken vakantie de batterij weer heel ver opladen."

“'Twintig tot dertig seconden een positief gevoel ervaren is al genoeg om het te verankeren'

Kunnen we zelf nog iets doen om weer optimaal op te laden?

"We komen uit een periode van hoge energie. Dat moeten we reguleren richting meer gebalanceerde energie. Dé manier voor ons brein om dat spontaan te doen, is door de perceptie van veiligheid te creëren. Alles wat op veiligheid duidt, helpt bij het terugschakelen naar rust en herstel. Volg bijvoorbeeld het nieuws en social media minder om niet met negatief nieuws geconfronteerd te worden.

Afkicken van de stressspiraal die tijdens de coronacrisis bij veel mensen is ontstaan, doe je door prettige ervaringen en gezonde ontspanning sterker te verankeren in het brein met behulp van je zintuigen en lichaamsbewustzijn. Daar is een heel simpel stappenplan voor: herken, ervaar, absorbeer en link (HEAL). Herken een prettige ervaring, zoals lekker liggen in het gras in de zon. Ervaar ‘m vervolgens ook echt: voel het gras, de wind op je huid. Absorbeer de positieve gevoelens die daarbij vrijkomen, zoals gevoelens van diepe ontspanning, vredigheid of welzijn. Dan wordt deze ervaring verankerd in de diepe delen van je brein. Twintig tot dertig seconden een positief gevoel ervaren is al genoeg om het te verankeren. Dan ben je letterlijk je reserves en hulpbronnen weer aan het opbouwen. De vierde stap is linken: doe nog zo’n rondje waarin je een positieve ervaring verdiept om de zogenaamde 'opwaartse spiraal van vitaliteit' in jezelf te versterken.

Dit kan overigens altijd, overal. Ga lekker op de bank liggen. Ga dagdromen. We hebben veel te rusten de komende periode. Ga lekker sporten, pak oude hobby’s op, wees lief voor jezelf, je kinderen en huisdieren. Knuffel veel. Probeer weer contact te maken met het leven."

Op avontuur dus, maar rustig aan. Bewust plezierige momenten beleven. Eerlijk zijn over wat ik écht wil en goed oog hebben waar de rest van het gezin behoefte aan heeft. Check. Intussen fingers crossed dat delta geen roet in het eten gooit. Mijn mobieltje gaat aan de kant. Fijne vakantie allemaal, veel plezier met chillen!

 Wat is Upcyclen

De duurzame trend: Upcyclen

Met een beetje fantasie en misschien een likje verf, krijgt je oude kast, tafel of stoel een nieuw leven met een frisse en unieke uitstraling. In de huidige duurzaamheidstrend zijn oude spullen ineens weer hartstikke hip en is het hergebruiken van producten populairder dan ooit tevoren. De meest trendy interieurs op het internet staan bomvol met meubels uit de kringloopwinkel; een oude lamp of een kast gemaakt van steigerhout kan bijvoorbeeld ineens dé eyecatcher worden van je woonkamer!

Wil je graag je huidige interieur een upgrade geven en heb je hier maar een klein budget voor? Upcyclen is dan de oplossing voor jou!

Wat is upcyclen?

Upcyclen wordt gedefinieerd als: ‘De handeling waarbij een afgedankt object een tweede leven en een nieuwe functie krijgt. Daarbij wordt het eindproduct vaak praktischer, waardevoller en mooier dan het voorheen was’. Er is dus sprake van upcycling wanneer onbruikbare materialen worden omgevormd tot iets wat weer waardevol is en vaak zelfs mooier is dan voorheen. In plaats van je oude blikken weg te gooien maak je er bijvoorbeeld coole bloempotten van, of bouw een buiten bank van gebruikte pallets. Het ‘afval’ krijgt een nieuwe functie waar het anders bij het grofvuil zou worden gezet. Door afvalproducten niet weg te gooien maar om te bouwen tot iets nieuws inspireert upcycling daarbij tot duurzaam gedrag.

Bij upcyclen wordt er dus een nieuwe functie gegeven aan oude materialen. Op basis van creativiteit worden er compleet nieuwe producten gemaakt uit producten die anders bij het afval terecht zouden komen. Zo maak je bijvoorbeeld van een oud olievat een prachtige stoel of tover je lege flessen om tot hangende plantenbakken. Upcycling daagt je uit om buiten de lijntjes te kleuren en je creativiteit te verkennen.

Wat is het verschil tussen upcycling en recycling?

Recycling is het opnieuw gebruiken van afvalmaterialen. Je gooit bijvoorbeeld oude wijnflessen in een glasbak en de vrachtwagen van de glasfabriek haalt het op, en zij maken er weer nieuwe flessen van. Bij recycling wordt het afvalmateriaal dus gebruikt om producten te maken met dezelfde functie. Hier ligt precies het verschil tussen recycling en upcycling. Bij upcycling worden namelijk spullen hergebruikt voor een product met een compleet andere functie. In plaats van dat je deze wijnflessen weggooit maak je er bijvoorbeeld een kaarsenhouder van.

Het upcyclen van je keuken

Je hoeft geen fortuin uit te geven om je keuken een frisse nieuwe look te geven. Als je kasten nog goed werken maar alleen wat gedateerd zijn, qua kleur of stijl, overweeg dan om bijvoorbeeld de deuren te vervangen. Als het frame nog in goede staat is kan je hier heel wat creativiteit in kwijt. Je kunt je kasten ook opfrissen met een nieuwe verflaag of nieuwe handgreepjes. Een nieuwe kleur kan al een enorm verschil maken in de look van een keuken. Door het toevoegen van zwart aan je keuken creëer je een moderne uitstraling, door ook nog eens geupcyclede accessoires als dit kruidenrekje daar aan toe te voegen heb je voor een lage prijs een hele vernieuwde look!

Upcycle inspiratie

Kan jij nu ook niet wachten om aan de slag te gaan met je interieur? Bekijk dan snel onze DIY pagina! Hier vind je allerlei tutorials hoe jij gemakkelijk van oude spullen je tuin- en wooninterieur een frisse look geeft. Bouw bijvoorbeeld een plantenbak van oude tegels of maak zelf een lamp van koperbuizen. Bij ons vind je altijd de inspiratie die je nodig hebt om aan de slag te gaan!