Vaccin in het kort: AstraZeneca

 

Vaccin in het kort: AstraZeneca vaccin tegen COVID-19

In ‘Vaccin in het kort’ voor het coronavaccin COVID-19 Vaccin AstraZeneca staat op één A4 in begrijpelijke taal de voor- en nadelen van het vaccin. Het is een nieuwe, digitale en korte vorm van vaccininformatie, als aanvulling op de officiële bijsluiter.

Waarvoor is dit vaccin?

Dit vaccin beschermt u tegen het nieuwe coronavirus (SARS-CoV-2). Als u besmet raakt met dit virus kunt u last krijgen van klachten. Zoals koorts, hoesten, keelpijn, een loopneus en verlies van reuk en smaak. Ook kunt u last krijgen van ernstige klachten. Zoals benauwdheid en een longontsteking. Sommige mensen overlijden aan het coronavirus.

U krijgt dit vaccin om te voorkomen dat u ziek wordt door het coronavirus.

Hoe werkt dit vaccin?

Als u na de vaccinatie in aanraking komt met het coronavirus,                              dan herkent uw lichaam dit virus. Uw lichaam heeft dan al antistoffen    aangemaakt die u beschermen tegen dit virus. Hierdoor wordt u niet              ziek of veel minder ziek.

U heeft 2 vaccinaties nodig om goed beschermd te zijn tegen het coronavirus. Vanaf 2 weken na de tweede vaccinatie bent u beschermd tegen het coronavirus.

Uit de eerste onderzoeken blijkt dat dit vaccin de kans op COVID-19 met 60% verlaagt. Dit betekent dat van de 100 mensen die zonder vaccin COVID-19 zouden krijgen, er na vaccinatie nog maar 40 mensen COVID-19 krijgen.

Wanneer krijg ik dit vaccin?

U kunt dit vaccin krijgen als u 18 jaar of ouder bent.

U krijgt deze vaccinatie 2 keer. De Gezondheidsraad adviseert dat u de tweede vaccinatie 12 weken na de eerste vaccinatie krijgt.

U krijgt de prik in de bovenarm.

Hoe is dit vaccin goedgekeurd?

Dit vaccin is sneller ontwikkeld en goedgekeurd. Hoe kan dat?

• Er is in de hele wereld gewerkt aan een vaccin tegen het coronavirus. De kennis hierover is snel gedeeld.
• Veel onderzoeken naar de veiligheid en werkzaamheid van het vaccin zijn nu tegelijkertijd uitgevoerd, in plaats van na elkaar. Dit scheelt veel tijd.
• Deze onderzoeken zijn direct beoordeeld op het moment dat de resultaten bekend waren.
• Hierdoor kon het coronavaccin zo snel worden ontwikkeld en goedgekeurd. Zonder dat er belangrijke stappen zijn overgeslagen.

Dit vaccin is goedgekeurd door het Europees medicijnagentschap (EMA). Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) is hier onderdeel van.

Let op!

U mag autorijden als u dit vaccin heeft gehad. Rijd geen auto als u last heeft van bijwerkingen zoals moe zijn.

Bent u zwanger? Het RIVM adviseert om de vaccinatie uit te stellen tot na de zwangerschap. Bent u zwanger en heeft u een ziekte waardoor u erg ziek kunt worden van het coronavirus? Vraag dan aan uw arts wat u het beste kunt doen.

Belangrijkste waarschuwingen

Vraag aan uw arts of u dit vaccin mag krijgen als u:

• Eerder een ernstige allergische reactie heeft gehad op een  vaccin. Of als u na de eerste vaccinatie met dit vaccin een allergische reactie heeft gehad

Het RIVM adviseert om een nieuwe afspraak te maken als u:

• Ernstig ziek bent of hoge koorts heeft voordat u de vaccinatie krijgt.
• Klachten heeft die vaak voorkomen bij COVID-19.
• COVID-19 heeft. Of als u thuis moet blijven omdat u in contact bent geweest met iemand die COVID-19 heeft. Of als u een coronatest heeft gedaan en wacht op de uitslag
• De afspraak voor vaccinatie heeft gemist.

Belangrijkste bijwerkingen

Net zoals bij andere vaccins kunt u last krijgen van bijwerkingen. De meeste bijwerkingen krijgt u omdat het vaccin ervoor zorgt dat de afweer van uw lichaam gaat werken. Afweer zorgt voor bescherming tegen het coronavirus.

Uit onderzoeken zijn de volgende meest voorkomende bijwerkingen bekend: 

• Pijn op de plek van de prik (54%).
• Hoofdpijn (53%).
• Moe zijn (53%).
• Spierpijn (44%).
• Een ziek gevoel hebben (44%).
• Rillingen (32%).
• Pijn in de gewrichten (26%).
• Misselijk zijn (22%).
• Koorts (34%).

Dit zijn bijwerkingen die bij andere vaccins ook voorkomen. Alle genoemde bijwerkingen duren meestal 1 tot 3 dagen.

Meer weten?

Heeft u vragen of twijfels over vaccineren? Overleg dan met uw arts of apotheker.

Kijk voor de officiële bijsluiter van dit vaccin op geneesmiddeleninformatiebank.nl.
Ga voor meer informatie naar coronavaccinatie.nl.
Wilt u een bijwerking melden of hier meer over weten? Dit kan op lareb.nl.

Colofon

Deze informatie komt van de Nederlandse Medicijnautoriteit CBG. Aan deze informatie kunnen geen rechten worden ontleend. Lees voor de volledige informatie over dit vaccin de officiële bijsluiter en volg de adviezen van uw arts. Actualisatie: 12 maart 2021.

Video: hoe gaan KLM-piloten om met motorproblemen?

Video: hoe KLM de Atlantische Oceaan over vliegt

 

Waarom piloten eigenlijk niet zelf vliegen in moderne vliegtuigen

In moderne vliegtuigen zoals de Airbus A350, maar ook de A320-series, is er een systeem waarbij het ‘handmatig’ vliegen van de piloot door computers wordt beïnvloed: Fly-By-Wire.

Het systeem

Fly-By-Wire is een bestuuringssysteem waarbij mechanische bewegingen van het stuurkolom worden omgezet in elektronische signalen, die worden verwerkt en verstuurd naar de stuurvlakken van het vliegtuig. Het systeem is bedoeld om het vliegen van een vliegtuig veiliger en nauwkeuriger te maken. Zo betekent Fly-By-Wire letterlijk vanuit het engels vertaald: vliegen met elektrische draden.

Fly-By-Wire werd als eerst toegepast op straaljagers in de jaren 60. Deze toestellen moeten extreem snel kunnen vliegen en manuvreren, daarom zijn ze heel onstabiel ontworpen. Zonder het systeem is het vliegtuig zo instabiel dat het voor een mens onbestuurbaar zou zijn. Het systeem helpt de piloot vliegen in zoals hij denkt te willen vliegen.

Het systeem wordt ook gebruikt in de commerciële luchtvaart, zoals de Airbus A320 series. Uiteraard heeft Boeing het systeem ook toegepast op haar vliegtuigen, zo beschikken de Boeing 777, 787 en 747-8 allemaal over het systeem. In de Fly-By-Wire voor de commerciële luchtvaart worden de elektrische signalen ‘gefinetuned’ voor meer accurate bewegingen. Het is uiteraard bedoeld om de veiligheid en comfort voor de passagiers te verbeteren. Als een piloot bijvoorbeeld een gevaarlijke manuvre maakt tijdens take-off, zullen de computers de bewegingen limiteren, zodat het vliegtuig in een veilige situatie blijft.

Betrouwbaarheid

De luchtvaart is gebouwd op veiligheid, dit geldt dus ook voor het Fly-By-Wire-systeem. Het ontwerp van het systeem is zo gebouwd, dat als er een computer faalt, er een andere computer klaarstaat om het over te nemen. Bovendien is het mogelijk om alle limitaties van de computer uit te kunnen schakelen.

Hoewel fly-by-wire zijn veiligheid en betrouwbaarheid heeft bewezen over de jaren, kan het altijd mis gaan, zowel door een menselijke fout als een interne fout. De integriteit van het systeem wordt voortdurend zelf gecontroleerd, zo heeft het systeem ingebouwde preflight-tests. Maar mochten er signaalverwerkingsfouten, computer- of besturingsstoringen optreden, dan weten de computers zichzelf in een veilige situatie te houden en het vliegtuig veilig te laten vliegen.

Gebruik

De meeste moderne vliegtuigen van Airbus en Boeing hebben het Fly-By-Wire systeem. De 737NG is een modern toestel van Boeing, maar heeft geen Fly-By-Wire. Dit type toeste stamt af van de 737 classic, die in 1967 haar eerste vlucht maakte. Toen was Fly-By-Wire voor de commerciële luchtvaart nog ondenkbaar. Door de jaren heen kwamen er steeds meer 737 types bij, maar zonder Fly-By-Wire. Bestuuringssystemen van vliegtuigen zijn de kern van het ontwerp. Als boeing Fly-By-Wire op haar 737 zou toepassen, was het geen 737 type meer. Airbus daarentegen, kwam met haar A320 series in 1984, toen werd Fly-By-Wire ook steeds meer toegepast in de commerciële luchtvaart.

Automatisering is de toekomst voor technologie, dat geldt ook voor de luchtvaart. Er blijven dan nog wel piloten in de cockpit, maar Fly-By-Wire zet zich nog zeker door.

Wat weet jij over ijzel?

Weerweetjes: wist je dit al over ijzel?

IJzel is glad, ijzel is moeilijk zichtbaar, ijzel is verraderlijk. Allemaal waar. Maar er valt echt nog meer te weten over 'black ice'.

Wat is ijzel eigenlijk?

IJzel ontstaat als regen door een luchtlaag valt die kouder dan nul graden Celsius is, daar afkoelt en zich als ijs vastzet op bijvoorbeeld wegen. Meestal gebeurt dat aan het einde van een vorstperiode, als er weer zachtere lucht binnenstroomt.

Tijdens hun val door lagere, ijskoude luchtlagen koelen de druppels af tot onder het vriespunt. Maar voordat ze zijn veranderd in een stukje ijs, vallen ze op de grond. Daar bevriezen ze vervolgens wél direct. Dat proces heet ijzelen. IJzel is dus geen regenvorm op zich, het is het gevolg van onderkoelde regen.

Is ijzel hetzelfde als een ijsregen?

Als druppels tijdens hun val wél bevriezen noemen we dat een ijsregen. Bevroren druppels vallen dan al zachtjes tikkend neer. En als 'gewone' regen op een bevroren ondergrond valt en vervolgens bevriest, is het resultaat ook hetzelfde: de grond wordt bedekt met een spekglad laagje ijs. Het onderscheid tussen de verschillende vormen van 'koude regen' wordt vooral door meteorologen gemaakt: in de volksmond heet het allemaal ijzel. Maar er is dus wel degelijk verschil.

Waarom is ijzel doorzichtig?

In het Engels heet ijzel black ice: je kijkt er dwars doorheen naar het donkere wegdek. IJzel vormt zich het beste als het zachtjes regent en niet hard waait. Zo komen er minder belletjes en wervelingen in het ijs. Daardoor zou het wit kunnen worden en daardoor beter zichtbaar. IJzel bevriest langzaam en gelijkmatig en het is steevast een dun laagje. Daardoor kun je er makkelijk doorheen kijken en dat is precies wat het zo verraderlijk maakt: want als je niet doorhebt dat het er ligt, glijd je zeker uit.

Ging het ooit helemaal mis in Nederland door de ijzel?

De recente geschiedenis kent een paar zeer zware ijzelperioden. Op 2 maart 1987 was er volgens het KNMI sprake van een ware 'ijzelramp' die in eeuwen niet was vertoond. In het noordoosten vormde zich een dikke ijslaag doordat het regende tijdens een vorstperiode.

Op veel plekken viel de elektriciteit uit, bomen braken af en verkeer was amper nog mogelijk. De schade liep in de miljoenen. Op sommige plaatsen bleef de ijzel bijna twee weken liggen. Iets vergelijkbaars deed zich voor in januari 2016, ook in het noorden. Er vielen zeshonderd gewonden (vooral botbreuken), het verkeer lag plat en veel scholen gingen dicht.

Hebben alleen mensen last van ijzel?

Zeker niet. Tijdens de ijzelramp van 1987 werden bijvoorbeeld veel dieren in hun slaap overvallen door de ijzel. Ze veranderden in ijsklompen en vroren dood. Dieren die de ijzelval overleefden hadden daarna vaak moeite voedsel te vinden, omdat dit ook door een ijslaagje was bedekt.

Weerweetjes: wist je dit al over sneeuw?

Alleen verse sneeuw kraakt. En er is een verschil tussen droge en natte sneeuw. Maar hoe zit dat eigenlijk precies?

Hoe ontstaat sneeuw?

Als de temperatuur op grote hoogten onder het vriespunt is, verandert waterdamp in ijskristallen. Dat gebeurt vooral in lucht die afkomstig is uit de poolgebieden. Op weg naar beneden groeien de ijskristallen aan tot zespuntige sneeuwkristallen. Onder invloed van de wind botsen de sneeuwkristallen en vormen ze vlokken. Die bestaan uit ijs en vooral veel lucht.

Sneeuw die zich op grote (koude) hoogten heeft gevormd, bereikt niet altijd ongeschonden het aardoppervlak. Dat gebeurt alleen als de hele luchtlaag waar de sneeuw doorheen moet kouder is dan het vriespunt.

Wat is het verschil tussen droge en natte sneeuw?

Als de luchtlagen waar de sneeuw doorheen moet vallen niet overal onder het vriespunt zijn, smelten de vlokken gedeeltelijk. Dat is natte sneeuw. Meestal verdwijnt het zodra de grond wordt geraakt.

Wen er maar aan: mooie sneeuwlandschappen worden steeds zeldzamer.

Shutterstock

Krijgen we meer of minder sneeuw in de toekomst?

Minder. Het wordt warmer en dus krijgen we minder potentiële sneeuwdagen. Het KNMI verwacht dat we 10 tot 20 procent minder sneeuwval krijgen per graad opwarming. De wind uit noordelijke streken die eerst sneeuw bracht, gaat nu meer regen aanvoeren. Voor liefhebbers van sleetje rijden is het slecht nieuws.

Wanneer viel de meeste sneeuw in Nederland?

Op 14 en 15 februari 1979 was er in het noorden van Nederland een sneeuwstorm die sneeuwduinen veroorzaakte van meer dan twee meter hoog. In januari 1987 viel er op Terschelling 80 centimeter. Dat is het dikste Nederlandse pak sneeuw dat niet door de wind werd opgewaaid.

Hoe komt het dat sneeuw kraakt?

Sneeuw bestaat vooral uit lucht, vooral als hij vers is en nog niet platgetrapt. Ga je erop staan, dan schuiven de sneeuwvlokken tegen elkaar. Hoe kouder het is, hoe stroever de sneeuwkristallen langs elkaar glijden. Dat is het geluid dat je hoort. Sneeuw kraakt dus harder naarmate het verser en kouder is.

Hebben de Inuït echt 50 woorden (of nog meer) voor sneeuw?

Nee, dat is een fabeltje. Begin vorige eeuw ontdekte een Duitse antropoloog dat de Inuït vier basistermen hebben voor sneeuw. In de overlevering zijn dat er steeds meer geworden. De werkelijkheid is dat de Inuït niet meer woorden voor sneeuw hebben dan wij.