Half miljoen tekenbeten verwacht in juni en juli

Half miljoen tekenbeten verwacht in juni en juli

Er wordt verwacht dat we in juni en juli ruim 500.000 tekenbeten oplopen. Dat melden onderzoekers van het RIVM en Wageningen University.

Als het warmer is dan zeven graden worden teken actief. In totaal lopen we gemiddeld een miljoen tekenbetenper jaar op in Nederland, waarvan ongeveer de helft in de maanden juni en juli. Buiten wordt het warmer en we zijn vaker in de natuur te vinden. 'Elk jaar zien we in onze data van tekenrader.nl een duidelijk piek in juni en juli van het aantal tekenbeetmeldingen', zegt epidemioloog Kees van den Wijngaard.

De ziekte van Lyme

Per jaar krijgen 27.000 mensen de ziekte van Lyme in Nederland. De oorzaak? Een beet van de teek. Een tekenbeet kan onschuldig zijn. Maar als de teek de Borrelia-bacterie bij zich draagt, en dat is in een vijfde van de gevallen zo, dan kan het de ziekte van Lyme veroorzaken.

Cellulaire testen in Duitsland

Op tekenradar.nl kun je zien waar de afgelopen tijd veel mensen zijn gebeten door een teek. Ook kun je jezelf aanmelden om deel te nemen aan een onderzoek, wanneer je een tekenbeet of Lyme hebt opgelopen. Onderzoekers kijken met de data nu voor het eerst naar zogenaamde cellulaire testen, waarbij de activiteit wordt gemeten van bepaalde afweercellen. In sommige klinieken in Duitsland wordt deze behandeling al aangeboden, maar de bruikbaarheid is nog niet goed onderzocht. Van den Wijngaard: 'Door te onderzoeken hoe het afweersysteem reageert op de infectie, willen we kijken of we met deze testen kunnen voorspellen of iemand klachten houdt na behandeling.'

Zorg.nu besteedde eerder in een uitzending aandacht aan de ziekte van Lyme en behandelingen in Duitsland. 

Per jaar krijgen 27.000 mensen de ziekte van Lyme in ons land. Dat is gemiddeld bijna 70 mensen per dag. 10% hiervan houdt langdurige, blijvende klachten.

Een tekenbeet kan onschuldig zijn. Maar als de teek de Borrelia-bacterie bij zich draagt, en dat is in een vijfde van de gevallen zo, dan kan het de ziekte van Lyme veroorzaken. In 77% van de gevallen is er een duidelijke rode kring te zien, de  erythema migrans. Maar dit is niet altijd het geval. Het kan gebeuren dat de huisarts de relatie met Lyme niet legt.

Als je Lyme hebt wordt er vaak een antibiotica kuur gegeven en ben je er makkelijk vanaf. Maar als dit niet zo is, kan het grote gevolgen hebben. Het overkwam Berdien Renes. Haar immuunsysteem is inmiddels zo verzwakt dat ze negen maanden per jaar ziek op bed ligt. En ze is arbeidsongeschikt verklaard. Alleen in de zomer is ze fit genoeg om naar buiten te gaan.

De teek rukt op. Het aantal Lyme besmettingen nam de afgelopen jaren toe. Het merendeel van het totaal van alle tekenbeten, 1,3 miljoen beten per jaar, wordt opgelopen in de zomermaanden, met de maand juli als absolute topper. Alleen in juli al worden 400.000 mensen gebeten door een teek.

Zorg.nu laat het verhaal zien van Marleen. In 2010 is ze een vlotte meid van 14, doet ze het goed op school en staat ze op het punt over te gaan naar 4 VWO. Maar dan ziet ze een rode kring ontstaan op haar been. Haar vader maakt er een foto van. De huisarts legt echter geen verband met de ziekte van Lyme.

Uiteindelijk wordt Marleen zo ziek dat ze stopt met school. Haar concentratievermogen is inmiddels zo ver aangetast dat ze nu voor de derde keer haar eindexamen HAVO probeert te doen. Het zou tussen de oren zitten. Maar tenslotte krijg ze de diagnose chronische Lyme.

In Nederland, bij het Radboud UMC, krijgt ze te horen dat is ze uitbehandeld. Daarop zoekt de familie de behandeling op in het buitenland.

In de studio praten we verder over de rechtszaak van Marika tegen VGZ over de ILADS behandeling. Lees hier de reactie van VGZ op de zaak.

RIVM roept mensen op die beginnen met een antibioticakuur tegen de ziekte van Lyme om mee te doen aan het LymeProspect onderzoek. Het doel van dit onderzoek is om inzicht te krijgen in waarom sommige mensen wel klachten houden na behandeling van de ziekte van Lyme en anderen niet. Hier kun je je aanmelden voor het onderzoek.

18 trucjes om lekker te slapen tijdens een hittegolf

Deel dit artikel:

Best lekker hoor, dat zonnetje, waardoor je tot ’s avonds laat op je terras kunt blijven hangen. Maar een beetje verkoeling wanneer je naar bed gaat kan zeker geen kwaad. Lekker slapen tijdens een hittegolf? Het kan!

Met deze simpele trucs:

1. Lakens in de vriezer

Stop voor je naar bed gaat je lakens in een plastic zak en leg het een aantal minuten in de diepvries. Kleine vriezer? Doe het dan alleen met je overtrek en kussensloop.

2. Kruik, maar dan anders

Wist je dat er een aantal plekken op je lichaam zijn die heel bepalend zijn voor hoe warm je het hebt? Koel je deze plekken, dan koel je dus helemaal lekker af. Vul je kruik dus in de zomer met ijswater en leg hem tegen je knieën, enkels, polsen, nek, lies en ellebogen. In plaats van ijswater, kun je natuurlijk ook de kruik vullen met water en deze een poos in de vriezer leggen.

3. Neem een lauwwarme douche

Een plakkerig lichaam helpt niet echt om lekker in slaap te vallen. Maar een koude douche nemen is geen goed idee… Neem juist een warme of lauwe douche. Als je je koud doucht koelt je huid namelijk wel af, maar gaat je lichaam heel hard werken om je huid ook weer op te warmen. En krijg je het, inderdaad, alleen maar warmer. Wat wel goed werkt is je voeten en polsen even onder een koude straal water te houden voor je naar bed gaat. Hierdoor koel je juist lekker af.

4. Weg met die elektrische apparaten

Neem tablets, laptops en smartphones niet mee naar de slaapkamer. Ze geven niet alleen warmte af, ook prikkelen ze je hersenen en dat staat eveneens een goede nachtrust in de weg. Beter is om met een boek in bed tot rust te komen na een warme dag. Hoe ontspannener je bent, hoe eerder je slaapt.

5. Smeren maar!

Smeer je voordat je naar bed gaat in met een aftersun met aloë vera. Ook als je niet verbrand bent heeft het goedje een heerlijk verkoelende werking. Tip: bewaar je aftersun in de koelkast, voor een extra verkoelend effect!

6. Houd de warmte buiten

Probeer overdag zo veel mogelijk de warmte buiten de slaapkamer te houden door gordijnen en ramen gesloten te houden. Als het ’s avonds afgekoeld is, zet dan alle ramen wijd tegen elkaar open, zodat het lekker kan doorwaaien. Wat ook helpt is om witte lakens voor de ramen te hangen. Dit houdt ook de warmte buiten.

7. Flesje met koud water bij je bed

Niet alleen om je dorst te lessen, maar ook om over je gezicht, nek en knieholtes te sprenkelen.

8. Bouw je eigen airco

Voor koele lucht in de slaapkamer kun je natuurlijk een ventilator neerzetten. Belangrijk is dat het apparaat zich niet op een hoek richt, maar de hele kamer geleidelijk afkoelt. Een goede plek om de ventilator neer te zetten is voor het raam. Een ventilator zuigt namelijk lucht van achteren naar binnen en blaast het aan de voorkant weer uit. En wil je extra koele lucht? Zet een pan of ovenschaal gevuld met ijsblokjes voor je ventilator, zodat hij koude lucht blaast. Yes, je eigen airco!

9. Katoen is je beste vriend

Katoenen kleding helpt de warmte tegen te houden. Dit geldt ook voor katoenen beddengoed. Met dit stofje blijf je zo koel mogelijk, het ademt goed door en neemt je zweet op. En denk je: ik gooi alles uit en kruip poedeltje naakt onder de lakens, want: lekker fris? Niet helemaal… Je kunt juist beter die katoenen pyjama aan trekken, juist omdat deze dus je zweet opneemt. Doordat je zweet niet op je lichaam blijft liggen, blijft je lichaam koeler.

10. Ook je eten speelt een rol

Eet niet teveel proteïnen, oftewel: eiwitrijk voedsel (denk: vlees, zuivel, vis). Dit zorgt er namelijk voor dat je lichaamstemperatuur omhoog gaat. En eet pittige gerechten. Nu denk je vast: wat?! Korte uitleg: als je drie uur voor je op bed gaat pittig eten hebt gehad, ga je in die drie voor je op bed gaat flink zweten, waardoor je lichaam afkoelt. Niet voor niets eten ze in Thailand en India zo spicy!

11. Sporten? Doe het ’s ochtends

Verplaats je uurtje sporten tijdens een hittegolf juist naar de ochtend. Als je ’s avonds nog gaat sporten, warmt je lichaam heel erg op.

12. Cold feet

Slaap met je voeten buiten de dekens of leg ze op een koude kruik. Want koele voeten = koel lijf.

13. Water, water, water

Drink genoeg water, vooral overdag. En probeer het juist te vermijden vlak voor je naar bed gaat. Met een half glas voor je op bed gaat kom je de nacht goed gehydrateerd door. Probeer te voorkomen dat je naar de wc moet, waarna je weer opnieuw in slaap moet proberen te komen in de hitte.

14. Houdt je hoofd koel

Moest je toch naar de wc en kom je niet meer in slaap? Leg een menthol stick naast je bed en smeer een klein beetje van het goedje op je voorhoofd voor een verkoelend effect. Ook fijn: leg een klein handdoekje in de vriezer een uur voordat je naar bed gaat. Als je naar bed gaat leg je deze op je voorhoofd.

15. Je eigen bed

Niet heel romantisch, maar als je echt geen oog dicht doet met deze hitte kun je beter alleen in bed liggen dan met z’n tweeën. Want twee lichamen betekent ook twee keer zoveel lichaamswarmte.

16. Verhuis je bed

In de meeste Nederlandse huizen wordt op de bovenverdieping geslapen. En tja, warme lucht stijgt op. Houdt je het écht niet uit in je slaapkamer? Sleep je matras naar beneden of plof een nachtje op de bank.

17. Oefeningen

Schaapjes tellen, warme melk drinken of lavendelolie op je kussen: soms heb je meer nodig om in slaap te komen dan dat. Deze drie oefeningen zorgen ervoor dat je binnen een minuut in slaap valt. Wedden?

18. Drink warme thee

In plaats van een lekker fris drankje met een lading ijsblokjes, kun je beter een kop thee drinken. De hoge temperatuur van de thee zorgt namelijk voor een tijdelijke verhoging van je lichaamstemperatuur. Je lichaam past zich hierop aan door je lichaamstemperatuur te laten dalen, waardoor je lichaam afkoelt. Andersom geldt dit ook: drink je een koud drankje, dan stijgt je lichaamstemperatuur. En daar zit je dan weer niet op te wachten…

yoga-oefeningen voor achter je bureau

11 yoga-oefeningen voor achter je bureau

Houd je spieren en gewrichten soepel

Heb je een kantoorbaan? Dan is de kans groot dat je heel wat uren zittend doorbrengt. Dit kan in combinatie met stress en spanning leiden tot schouder-, nek- en rugklachten. Het is dan extra belangrijk om je spieren en gewrichten soepel en in conditie te houden. Yoga-oefeningen kunnen hierbij helpen. Yogadocent Mirjam Meeuwsen laat je elf oefeningen zien die je gemakkelijk achter je bureau kunt doen.

Voordat je begint met de oefeningen, is het belangrijk dat je je bewust wordt van je ademhaling. Met een bewuste ademhaling kom je in het hier en nu. Dus haal een paar keer heel bewust adem voordat je begint met de oefeningen. Probeer de oefeningen met je volledige aandacht en concentratie uit te voeren. De concentratie brengt een verbinding tot stand tussen lichaam en geest waardoor we kunnen ontspannen.

De oefeningen zijn goed om spanning in je schouders, nek en rug los te laten. Daarnaast werken ze goed bij stress, vermoeidheid, hoofdpijn, spierpijn en een muisarm. Ook kunnen sommige oefeningen een positieve invloed hebben op zelfbewustzijn en zelfvertrouwen.

1. Hef je hoofd omhoog en laat zakken

Ga goed in je stoel zitten: met je rug recht tegen de leuning en met beide benen op de grond. Adem rustig in en uit. Als je er klaar voor bent, dan hef je rustig je hoofd omhoog. Je kin komt omhoog. Adem hier een paar keer door. Laat je hoofd vervolgens weer rustig zakken. Je kin komt op je borst. Adem hier een paar keer door. Herhaal dit drie keer. Deze oefening maakt je halswervelkolom los, waardoor je daar weer meer ruimte krijgt en je de spanning in je nek voelt afnemen.

2. Draai je hoofd naar rechts en links

Blijf in dezelfde houding zitten: je rug is recht. Draai nu langzaam je hoofd naar rechts. Adem een paar keer door. Vervolgens doe je hetzelfde, maar nu draai je je hoofd naar links. Door deze oefening smeer je je gewrichtskraakbeen en open je de kleine haarvaten, wat de soepelheid in gewrichten en de conditie van de bloedvaten bevordert. Ook maakt deze oefening - net als de vorige oefening - je halswervelkolom los. 

3. Rek je nek naar rechts en links

Adem in en uit. Op een uitademhaling breng je je rechteroor naar je rechterschouder. Richt je met je aandacht en ademhaling op de linkerzijde van je nek en voel de rek. Blijf rustig doorademen. Houd dit drie ademhalingen vast en kom dan weer terug naar het midden. Wissel dan van kant en breng je aandacht en ademhaling dan naar de rechterzijde van je nek. Houd dit ook weer vast, terwijl je de rek voelt. 

4. Draai je schouders: naar voren en achteren

Draai nu je schouders langzaam naar voren en naar achteren. Herhaal dit zo vaak als je wilt. Tijdens deze oefening wordt de hele schoudergordel en borstpartij losgemaakt, wat zorgt voor een rechtere houding. Een rechte houding heeft te maken met zelfbewustzijn en zelfvertrouwen. 

5. Rek je hele bovenlichaam

Zet je voeten stevig op de grond en ga goed op je stoel zitten, zodat je benen in een hoek van 90 graden staan. Vouw je handen in je nek en rek je zo ver mogelijk uit. Adem in, terwijl je je uitrekt en adem uit met je ellenbogen naar elkaar toe en je kin naar je borst. Herhaal deze oefening vijf keer. 

6. Strek je armen naar rechts en links, voor je en omhoog

Deze oefening bestaat uit twee handelingen. Adem eerst in en strek je armen omhoog, met de binnenkant van je handpalmen naar buiten. Adem uit en breng je armen naar rechts. Op een inademing breng je je armen naar het midden en op een uitademing naar links. Probeer je schouders laag te houden. Houd dit vijf tot acht ademhalingen aan per kant. Breng je armen dan weer zijwaarts naar beneden op een uitademing. 

Adem nu in en breng je handen voor je borst. Kruis je vingers weer in elkaar, met de binnenkant van je handpalmen naar buiten. Strek je armen naar voren en maak je rug bol. Houd dit drie ademhalingen vast en breng je handen dan omhoog, waarbij je schouders laag blijven. Houd dit ook drie ademhalingen vast. 

7. Buig achterover: staand of zittend

Strengel je vingers ineen achter je rug. Breng je schouders naar achteren en omlaag, je borst naar voren en buig naar achteren. Neem je hoofd mee naar achteren. Houd dit vijf ademhalingen vol en kom dan langzaam en voorzichtig uit de houding. Met deze oefening houd je je wervelkolom soepel en gezond.

Naarmate we ouder worden, wordt de wervelkolom stijver en zakken de wervels meer in. Dit heeft onder meer te maken met de midden- en bovenrug die stijver wordt, terwijl hier de achteroverbuiging vandaan moet komen. Daarbij wordt de onderrug juist slapper, waardoor er daar meer spanning op komt te staan. 

8. Twist: draai je bovenlichaam

Ga op het puntje van je stoel zitten - met je voeten stevig op de grond - en draai de bovenkant van je lichaam naar links. Plaats je rechterhand op je linkerknie en plaats je linkerhand op de achterkant van de zitting van de stoel. Houd deze houding vijf tot acht ademhalingen aan en draai dan je lichaam naar rechts. Herhaal de oefening. Deze oefening opent de borst en brengt ruimte en flexibiliteit in de onderrug. 

9. Heupopener: rek je heupen

Ga op het puntje van je stoel zitten en plaats je rechterenkel op je linkerknie. Houd hierbij je rug recht. Buig met een rechte rug naar voren. Houd deze houding vijf tot acht ademhalingen aan en wissel dan van been. Deze oefening geeft een goede stretch aan je heupen. 

10. Voet-handhouding

Je kunt deze oefening op twee manieren uitvoeren: de 'normale' voet-handhouding of de gedraaide variant. Adem eerst rustig in en weer uit. Op de eerstvolgende uitademing reik je je handen naar voren vanaf de stoel en laat je je hoofd ontspannen tussen je knieën hangen. Hierbij breng je je handen aan de buitenkant van de knieën richting de grond. Blijf vijf ademhalingen in deze houding. Daarna rol je jezelf langzaam omhoog, wervel voor wervel, totdat je weer rechtop zit.

Gedraaide voet-handhouding
Bij de gedraaide variant pak je met beide handen de ellenboog van de andere arm vast. Zo creëer je een soort triangelvorm van je armen. Daarna breng je je rechterellenboog van je af richting het midden. Nu voel je de stretch aan de rechterkant van het bovenlichaam. Je laat je hoofd ontspannen hangen en vervolgens adem je naar de zijkant van het lichaam, waar je de rek voelt. Blijf hier voor drie ademhalingen en kom dan terug naar het midden. Wissel van kant en adem naar de linkerkant van het lichaam voor drie ademhalingen. Kom nu weer rustig terug naar het midden en rol jezelf wervel voor wervel omhoog, totdat je weer een rechte rug hebt. 

Deze oefeningen leren ons los te laten. Je laat de spanning los in je hele rug, terwijl je tegelijkertijd de druk weglaat die je voelt op je nek en schouders. Hierdoor zijn deze oefeningen goed tegen stress, vermoeidheid, hoofdpijn en spierpijn in de nek en schouders. 

11. Draai en stretch je polsen

Spreid je vingers en doe je handen tegen elkaar aan. Draai de polsen naar voren en achteren met de handpalmen tegen elkaar. Je voelt de rek in de spieren van je handen.

Strek je rechterarm uit, je rechterhand flex je met je vingers naar beneden gericht. Pak met je linkerhand je rechtervingers vast en voel de stretch in je pols. Adem een paar keer goed door en doe ditzelfde aan de linkerkant. Hiermee flex je de polsen en activeer je de doorbloeding van je armen en polsen, waardoor het een goede oefening is als je last hebt van een muisarm. 

Paniekaanval

Paniekaanval: wat is het en wat moet je doen?

Ben je ziek als je last hebt van paniekaanvallen? En kom je er nog vanaf als je er eenmaal last van hebt? feiten en fabels over paniekaanvallen.

Wat is een paniekaanval?

Spanning en angst kunnen allerlei lichamelijke klachten geven, zoals hartkloppingen, een snelle ademhaling, trillen en duizeligheid. Bij een paniekaanval wordt de angst de baas over en dat geeft een heel naar gevoel. Een paniekaanval gaat vanzelf over, maar kan wel tot anderhalf uur duren.

Feit of fabel

Paniekaanvallen kunnen ineens opkomen
Ja dat klopt. Soms is er een hele duidelijke aanleiding, maar het kan ook zijn dat je eigenlijk geen idee hebt waardoor de paniekaanval is ontstaan.
Ik kan leren omgaan met paniekaanvallen
Ja dat is een feit. Het helpt al als je weet dat de klachten die je krijgt niet ernstig zijn en dat de paniekaanval uiteindelijk vanzelf over gaat. Probeer rustig te blijven, zoek afleiding en ga iets actiefs doen. Bijvoorbeeld een stukje rennen. Wat ook kan helpen is hardop lezen.

Van paniekaanvallen kom je nooit meer af
Dat hoef zeker niet zo te zijn. De een krijgt maar één keer een paniekaanval en de ander vaker. Je kunt leren om met spannende situaties om te gaan en kijken of je kunt voorkomen dat je paniekaanvallen krijgt.

Als ik last heb van paniekaanvallen, betekent dat dat ik ziek ben
We spreken van een paniekstoornis als je vaker paniekaanvallen hebt. Een paniekstoornis is een vorm van een angststoornis.

Ik moet naar de dokter als ik last heb van paniekaanvallen
Zeker als je vaker paniekaanvallen hebt, is het verstandig om naar de huisarts te gaan. Heb je aantekeningen gemaakt over wanneer de aanvallen voorkomen en welke klachten je dan hebt, neem die aantekeningen dan mee. Samen met de huisarts kun je dan kijken wat er het beste aan gedaan kan worden.

Hoe blijf je veilig tijdens onweer?

Hoe blijf je veilig tijdens onweer?

Na een paar hele warme dagen in Nederland is de kans groot dat er een onweersbui op komst is. Hoe herken je zo'n donderbui, en wat moet je doen als het onweert? Zorg.nu geeft tips hoe je veilig blijft tijdens onweer.

Hoe herken je een onweersbui?

Harry Geurts van het KNMI adviseert om regelmatig, en zeker als je op pad gaat, het weerbericht in de gaten te houden. Is er onweer voorspeld? Ga dan liever niet naar buiten. Als er gevaarlijk weer op komst is, kan code geel of oranje door het KNMI worden afgegeven. Houd verder zelf de lucht goed in de gaten: wordt hij erg donker en onheilspellend? Dan is het verstandig om een veilige plek op te zoeken.

Wat is het gevaar?

Bliksemonderzoeker Ute Ebert van het Centrum Wiskunde & Informatica (CWI) zegt dat er meerdere manieren zijn hoe de bliksem je kan raken, en dat dit dodelijk kan aflopen. Als jij zelf het hoogste punt in de omgeving bent, bijvoorbeeld bovenop een berg, kan je de bliksem rechtstreeks aantrekken. De tweede mogelijkheid is dat je in de buurt bent van een groot object die de bliksem aantrekt, bijvoorbeeld een boom of zeilmast. Als jij de elektrische stroom beter geleidt dan de boom, kan de bliksemstroom van de boom naar je lichaam springen en je ernstig raken. Een metaal object, zoals een hek, zal dat niet doen, maar ook dat is gevaarlijk. Het hek zal de stroom naar de grond leiden, maar van daar moet hij verder vloeien. De stroom kan dan via de grond naar jou vloeien en je alsnog raken.

Waar ben je veilig tijdens onweer?

De meest veilige plek tijdens een onweersbui is binnen in een gebouw, ver van ramen en deuren. Zo wordt je niet geraakt door glas als ruiten kapot springen, als gevolg van de harde klap van de bliksem als het in het gebouw slaat. Ook de auto is een veilige plek. De (metalen) auto dient als kooi van Faraday en geleidt de stroom van de bliksem veilig naar de grond, zodat jij niet getroffen wordt.

Blijf niet in je tent of caravan

Ben je op vakantie met een tent of caravan? Ga dan in je auto zitten als het onweert. In je tent of caravan ben je onveiliger, want als het inslaat dan ben je niet beschermd. Caravans zijn namelijk doorgaans niet van metaal en geleiden de stroom dus niet naar de grond. Veel campers hebben, net zoals auto’s, wel een metalen voorcabine wat een veilige plaats is tijdens onweer.

Ben je buiten tijdens onweer?

Ben je op pad en is er geen veilige schuilplaats in de buurt? Maak je dan zo klein mogelijk: ga op je hurken zitten met je voeten bij elkaar en doe je handen om je knieën. Bliksem slaat vaak in op het hoogste punt in de omgeving; zorg dus dat jij dit niet bent. Casper Rutjes, bliksemonderzoeker bij het CWI, benadrukt dat je niet op de grond moet gaan liggen als het onweert. Zoals hierboven gezegd, de stroom kan dan door je lichaam lopen, vooral ook langs het hart, en dit is zeer gevaarlijk! Als je beide voeten bij elkaar houdt gaat de elektriciteit van de bliksem onder je door en heb je dus minder last van de stromen die over het aardoppervlak gaan lopen als de bliksem nabij inslaat.

Zorg ook dat je geen paraplu of dergelijke opsteekt, dit maakt jou namelijk groter en vatbaarder voor inslag.

Ben je op of in het water? Ga er dan zo snel mogelijk van af! Kun je niet snel van het water af komen, ga dan in de gehurkte houding zitten op de boot of plank.

Wel of niet onder een boom?

Ben je in het bos, of in de buurt van een paar bomen? Dan kun je gaan schuilen. Het is alleen niet verstandig om onder een alleenstaande boom te schuilen. Als de boom het hoogste punt is, zal de bliksem hierop inslaan. Als er meerdere bomen staan kun je hier wel onder schuilen. Pas wel op dat je niet tegen de boom aan gaat staan, want als het dan in de boom slaat word jij mee geraakt.

Blijf uit de buurt van metalen objecten

Zorg ook dat je zo ver mogelijk bent van metalen objecten zoals fietsen of hekken. De kans is groter dan hier bliksem inslaat, dus zorg dat je hiermee niet in contact staat. Een metalen auto beschermt je omdat hij de stroom naar de grond geleidt zonder jou te raken, maar dit is bij fietsen en hekken niet het geval.

Geraakt door bliksem?

Weinig mensen worden geraakt door bliksem, maar de gevolgen kunnen heftig zijn. Volgens het KNMI overlijdenjaarlijks zo'n 1 à 2 mensen door bliksem.

Wat moet je doen als iemand geraakt wordt door bliksem? Het Rode Kruis zegt dat je eigen veiligheid altijd voorop staat. Je kunt immers niet iemand helpen als je daar zelf niet meer in staat toe bent. Is de onweersbui nog erg gevaarlijk en dichtbij? Kijk dan eerst goed of je zelf veilig naar het slachtoffer toe kunt gaan.

Ernst van de situatie

Vervolgens moet je kijken naar de ernst van de situatie. Is het slachtoffer er heel ernstig aan toe? Bel dan gelijk 112. Controleer zelf of het slachtoffer nog ademt. Als het slachtoffer niet meer ademt, begin dan gelijk met reanimeren. Ademt de persoon nog wel, maar is hij of zij niet bij bewustzijn? Leg het slachtoffer dan in de stabiele zijligging, zodat de vitale functies op orde blijven. Blijf de ademhaling van het slachtoffer goed checken totdat de hulpdiensten arriveren.

Is de persoon bij wel bewustzijn maar heeft hij of zij wel schade opgelopen, zoals bijvoorbeeld brandwonden? Verleen dan eerste hulp. Koel de brandwonden met lauw water. Afhankelijk van de gradatie van de brandwonden kun je nog langs de huisarts of het ziekenhuis gaan. 

Hé jij daar, piekeraar:                                                                                  zo doorbreek je dat eindeloze malen in je hoofd

Antwoord op lezersvragen over gezondheid, voeding, leefstijl en psyche. Deze week: Waarom piekeren we?

Wie kent het niet: (nachtelijk) getob over onheil op het werk, complexe liefdeskwesties of de hiaten in het leven. Piekeren doen we allemaal - of in elk geval alle proefpersonen die internationaal ooit meededen aan pieker-onderzoek. 'Mensen die zeggen dat ze nooit piekeren kom je eigenlijk niet tegen', zegt Bart Verkuil, universitair docent klinische psychologie aan de Universiteit Leiden.

Maar waarom doen we het? Piekeren is een logische reactie op onzekerheid, legt Verkuil uit. Van nature is de mens geneigd om oplossingen te zoeken voor problemen. Evolutionair gezien vergrootte voorzichtigheid de kans op overleving. Nadenken, zou je het overpeinzen van problemen in dat opzicht ook wel kunnen noemen.Tot zover prima. Het gaat pas mis als we gaan nadenken over zaken waar geen oplossing voor bestaat. Piekeren wordt in de wetenschappelijke literatuur vaak omschreven als 'een aaneenschakeling van negatieve gedachten over zaken die een mogelijk negatief gevolg kunnen hebben.'

Controle

Een veelvoorkomende variant is volgens Verkuil de 'wat als'-gedachte. Rampgedachten zoals: als ik deze klus niet afkrijg, verlies ik mijn baan of als ze me verlaat, ben ik voor altijd ongelukkig. 'Bij zulke gedachtes gaat het om tamelijk abstracte problemen waarover we geen controle hebben', zegt Verkuil. Als je mensen vraagt om dergelijke problemen 'af' te denken met de vraag 'en dan?', komt er geen antwoord, maar een volgende nog heftigere rampgedachte. Uiteindelijk zijn het diepgewortelde menselijke angsten. Om verlaten of verstoten te worden, om te sterven, om door de mand te vallen.'

Wetenschappers noemen piekeren daarom ook wel 'psychologisch herkauwen'. Het is niet het uitdenken van een probleem, maar het rond blijven denken in een cirkel. Malen als een vorm van schijncontrole. Mocht u het willen checken, er bestaat helaas niet zoiets als een gezonde piekerlimiet, qua tijdsduur. De ene mens is nu eenmaal neurotischer aangelegd dan de ander. De grens tussen gezond en ongezond ligt in de psychologie en psychiatrie bij het wel of niet kunnen functioneren. Als de gedachten zo afleidend en aanhoudend zijn dat ze je afhouden van je dagelijkse bezigheden of nachtrust, kun je spreken van chronisch piekeren. 'Er zijn mensen die meerdere uren per dag kwijt zijn aan piekeren, dan heb je het over een piekerstoornis of een gegeneraliseerde angststoornis', zegt Verkuil. Hoe abstracter het probleem, hoe riskanter. Nadenken over een functioneringsgesprek van morgen is concreet en kan nuttig en praktisch zijn. Abstracte problemen zijn niet op te lossen. Verkuil: 'Daarover blijven malen zet dus ook niet aan tot actie, maar eerder tot terugtrekken of vermijden.'

Gevaar

Bij piekeren zie je een lichaamsreactie die identiek is aan die in een gevaarlijke situatie. De hartslag gaat omhoog, stresshormonen komen vrij, er gaat extra energie naar de spieren voor een eventuele vecht- of vluchtreactie. Als je dat hele delen van de dag hebt, kan dat niet alleen geestelijk negatieve gevolgen hebben, maar ook lichamelijke, zoals een verhoogd risico op hart- en vaatziekten, zegt Verkuil. Omdat geest en lichaam als altijd hand in hand gaan is een fit en gezond lichaam een goede start om de piekerdruk te verlagen. 'Ga naar buiten, beweeg, sport, ontspan', zegt Verkuil.

Ook de gedachtes kun je aanpakken. Volgens Verkuil begint een heilzaam piekerdieet met het ontdekken wanneer je het doet en waarover je zoal maalt. Geef jezelf vervolgens een half uur per dag de tijd om de problemen die opspelen echte aandacht te geven. Schrijf ze eventueel op. In dat half uur denk je gestructureerd na over de problemen en beslis je 'ik doe er iets mee óf ik kan het niet beïnvloeden en accepteer het probleem'. Wegduwen heeft geen zin, zegt Verkuil. 'Het klinkt een beetje wrang, maar het is goed om een prettige relatie met je piekergedachten te hebben.'